De eerste druivenstokken in Zuid-Afrika werden aangeplant door de Nederlanders. Inmiddels zijn de Zuid-Afrikaanse wijnen over de hele wereld in trek. Denk maar eens aan een heerlijk Stellenbosch wijn of een wijn uit Constantia. We vertellen je graag meer over dit prachtige wijnland, haar wijngeschiedenis en de belangrijkste druiven en wijnstreken.

WIJNLAND ZUID-AFRIKA IN HET KORT

• Heeft meer dan 100.000 hectare aan wijngaarden
• De wijngaarden bevinden zich vooral in de Westkaap vanwege het gunstige (Mediterraanse) klimaat
• Zuid-Afrika produceert meer dan 10 miljoen hectoliter wijn per jaar
• De belangrijkste druiven zijn de chenin Blanc (ook wel ‘steen’ genoemd), chardonnay, sauvignon blanc, colombard, cabernet sauvignon, Syrah (Shiraz), pinotage, merlot en cinsault
• De belangrijkste wijnstreken zijn Constantia, Robertson en Stellenbosch.

GESCHIEDENIS VAN DE ZUID-AFRIKAANSE WIJNBOUW

Ondanks dat Zuid-Afrika als een land uit de Nieuwe Wijnwereld wordt beschouwd, gaat de geschiedenis van Zuid-Afrikaanse wijn al terug tot de 17e eeuw. Het waren de Nederlanders (ja je leest het goed) die de basis voor de Zuid-Afrikaanse wijnbouw aanlegden. In 1652 werd rond Kaap de Goede Hoop een verversingspost voor de VOC aangelegd en in 1659 volgden de eerste wijngaarden (ook bij Kaap de Goede Hoop).

Een VOC mentaliteit maar een slechte kwaliteit 

De eerste wijn uit 1659 was niet bepaald van goede kwaliteit omdat de Nederlanders niet genoeg wijnkennis hadden. Gouverneur Simon van der Stel probeerde in 1669 een positieve impuls aan de wijnbouw te geven. De kwaliteit van de Zuid-Afrikaanse wijn werd iets beter, maar de wijnbouw zou pas echt tot bloei komen toen de Franse Hugenoten hun voet op de Zuid-Afrikaanse grond zetten.

Opkomst van de wijnbouw in Stellenbosch door de komst van Hugenoten 

In 1688 vertrokken de eerste Hugenoten naar Franschhoek (vlakbij Stellenbosch). De Hugenoten waren Franse protestanten (gelovigen) die vanwege geloofskwesties naar Holland waren gevlucht. De wijnboeren onder hen werden door de VOC naar Zuid-Afrika gestuurd om de kwaliteit van de wijn verbeteren. De verfijnde, Franse methoden werden nu ook toegepast op de Zuid-Afrikaanse wijnen en dat gaf een boost aan de wijnbouw.

Boycot tijdens de apartheid 

Alhoewel de Zuid-Afrikaanse wijnen langzaam internationale erkenning kregen, daalde de export naar Nederland vanaf 1948. De oorzaak was de apartheid die van 1948-1990 in Zuid-Afrika heerste. Zuid-Afrikaanse wijnen werden tijdens deze periode in Nederland geboycot en waren dan ook nauwelijks verkrijgbaar. Met de vrijlating van Nelson Mandela en de afschaffing van de apartheid in de jaren 90 werd deze boycot opgeheven. De export kreeg vanaf 1990 een enorme stimulans en motiveerde de wijnboeren om goede kwaliteitswijnen te gaan produceren. Inmiddels zijn Zuid-Afrikaanse wijnen wereldwijd beroemd en geliefd!

Witte druiven

55% van de aangeplante druiven in Zuid-Afrika is wit. Van alle witte druiven is ‘de steen’ (de Zuid-Afrikaanse naam voor de Chenin Blanc) veruit het belangrijkste ras. Steen beslaat zo’n 18% van de totale aanplant. Daarna volgen de colombard, chardonnay en de sauvignon blanc. 

Blauwe druiven

Van de blauwe druivenrassen is de cabernet sauvignon de belangrijkste; ongeveer 14% van de aangeplante druiven bestaat uit deze druif. Daarna volgen syrah (shiraz), pinotage, merlot en cinsault. De pinotage is een echt Zuid-Afrikaans druivenras. Deze druif is ontstaan uit een kruising van de pinot noir en de cinsaut, die ook wel hermitage wordt genoemd.

1. WIJN UIT CONSTANTIA

Constantia is een van de oudste wijnstreken van Zuid-Afrika. De streek staat vooral bekend om zijn wijnhuis Groot Constantia dat al door de Nederlander van der Stel werd opgericht in 1684 (ja, dat is de gouverneur die als een van de wijn pioniers in Zuid-Afrika wordt gezien). Momenteel bevat deze wijnstreek zo’n 750 hectare aan wijngaarden.

Lees alles over Constantia >

2. WIJN UIT ROBERTSON

De Schotse dominee Dr. William Robertson stichtte in 1853 in Zuid-Afrika dit dorp dat hij naar zichzelf vernoemde. Alhoewel dit dorp al meer dan 150 jaar oud is, begon de wijnbouw in Robertson pas na de Eerste Wereldoorlog van de grond te komen. Inmiddels komt zo’n 14% van alle Afrikaanse wijnen uit deze regio.

3. WIJN UIT STELLENBOSCH

Veel mensen die aan Zuid-Afrikaanse wijn denken, denken direct aan wijn uit Stellenbosch. De gebieden rondom de plaats Stellenbosch wordt dan ook gezien als het centrum van de Zuid-Afrikaanse wijnbouw. In deze regio is ook sinds 1917 het prestigieuze Institute of Wine Biotechnology gevestigd. Hier komen mensen over de hele wereld naar toe om opgeleid te worden tot wijnspecialisten. Stellenbosch is verder vooral beroemd om haar rode wijn.

Lees alles over Stellenbosch >

CLASSIFICATIE OP WIJNETIKETTEN

In Zuid-Afrika zijn de etiketten vaak in het Engels en soms in het Zuid-Afrikaans geschreven. Men hanteert er het zogenaamde Wine of Origin-systeem. Er zijn verschillende kwaliteitsklassen:

• Wine of Origin of Wyn van Oorsprong: een kwaliteitswijn die aan allerlei eisen moet voldoen op het gebied van druivenras(sen), alcoholpercentage en herkomst. Voorbeelden zijn Wine of Origin Stellenbosch en Wyn van Oorsprong Kusstreek. Dit is de hoogste kwaliteitsklasse voor Zuid-Afrikaanse wijnen
• Estate-wijnen: wijnen afkomstig van bepaalde wijnhuizen, waarvan de naam op het etiket moet worden vermeld. Naast het klimaat is de bodemgesteldheid zeer bepalend voor het karakter en de unieke eigenschappen van de wijn

De kwaliteitswijnen worden voorzien van een zegel met identificatienummer en de termen certified en gecertificeerd.

DE LEKKERSTE WIJNEN UIT ZUID-AFRIKA

HERKOMSTBENAMINGEN

De herkomstbenamingen zijn als volgt van klein naar groot ingedeeld:

• Estates: het kleinste begrensde gebied met herkomstbenaming is een estate. In principe is dit een wijngoed ( = een wijnhuis). Wijnen die het estate op het etiket hebben staan zijn in ieder geval daar gemaakt van druiven die op het estate zelf verbouwd zijn en gerijpt zijn in de eigen kelders
• Wards: dit zijn kleine landbouwgebieden waar meestal een aantal boerderijen actief is. Ze kunnen onderdeel van een district zijn, maar dat hoeft niet. Voorbeelden zijn Franschhoek en Constantia
• Districts: grotere gebieden met herkomstbenaming zijn de districts (de districten). Voorbeelden zijn Paarl en Stellenbosch
• Regions: het vierde gebied met herkomstbenaming is de region of regio. Dit zijn Coastal Region, Klein Karoo, Breede River Valley en Olifants River
• Geographical unit: er zijn twee geografische eenheden. De ene is Northern Cape en de andere is de Western Cape. Veruit de meeste wijnen komen uit deze tweede geografische eenheden. Ook deze laatste herkomstbenaming staat vaak op het etiket

LE CHANT

De naam van deze Zuid-Afrikaanse wijnmakerij klinkt Frans, en dat klopt: ze is in handen van de Franse familie Oddo. Naast hun Franse domeinen zijn ze actief in Zuid-Afrika en op Sicilië (met Planeta). In plaats van een breed assortiment kiezen ze bewust voor twee wijnen: rood en wit. De wijngaarden liggen dicht bij de oceaan, wat zorgt voor een gematigd klimaat. Sinds 2024 werkt de familie volledig biologisch.

CREATION WINES

Het Zuid-Afrikaanse Creation Wines werd in 2002 opgericht door Jean-Claude Martin en zijn vrouw Carolyn. Ze begonnen letterlijk vanaf nul in de Hemel-en-Aarde-vallei, met de eerste oogst in 2006. Inmiddels is het een toonaangevend wijnbedrijf met een bekroond restaurant. De Whale Pod-wijnen weerspiegelen het koele klimaat van de nabijgelegen Walker Bay, waar druiven langzaam en perfect rijpen.

BRUCE JACK

Bruce Jack Wines is een wereldwijd opererend, door wijnmakers gedreven familiebedrijf. Ondanks productie op vier continenten en samenwerking met grote retailers, staan kwaliteit en waarden voorop, of het nu om een dagelijkse wijn gaat of iets bijzonders. Altijd met zorg voor mens, wijn en wijngaard.

Lees meer over wijnhuis Bruce Jack >

TOKARA

Tokara behoort tot de Zuid-Afrikaanse top, met moderne technieken zoals infraroodbeelden om druivenrijpheid te meten. Ze koesteren biodiversiteit op het landgoed – met als resultaat zelfs teruggekeerde luipaarden die 's nachts door de wijngaarden sluipen.

Ontdek wijnhuis Tokara >

LANZERAC

Vanaf 1920 verschijnen de eerste wijnen van het landgoed Lanzerac. Die sinds 1940 jaar na jaar vele prijzen winnen en bekend staan als één van de beste wijnen van Zuid-Afrika. Eind jaren vijftig werd het bedrijf opgesplitst in een professioneel wijnbedrijf en een hotel. Een schitterende plek waar je nog steeds heerlijk kunt logeren.

KANONKOP

Kanonkop Estate ligt op de hellingen van de Simonsberg en dankt zijn naam aan een heuvel vanwaar vroeger een kanonschot werd gelost bij aankomst van VOC-schepen. Het domein werd later gekocht door Jacobus Wilhelmus Sauer. De wijnen van Kanonkop behoren tot de absolute top van Zuid-Afrika en staan internationaal bekend om hun kwaliteit en prestige. Ontdek wijnhuis Kanonkop >

BEYERSKLOOF

Beyerskloof is de grootste producent van pinotage in Zuid-Afrika. Zij hebben de goede pinotagewijnen internationaal op de kaart gezet. Ze zijn dan ook de echte 'pinotage specialist’. Beyers Truter is de wijnmaker van Beyerskloof. Hij is een begrip in het Zuid-Afrikaanse Stellenbosch. En binnenkort waarschijnlijk ook bij jou.

ORIGIN WINES

Sinds 2002 is Origin Wine gegroeid van een bedrijf van 2 man tot een bedrijf met 167 werknemers die met elkaar meer dan 40 miljoen liter wijn per jaar verkopen. Dit bedrijf uit Stellenbosch exporteert wijnen naar onder andere Engeland, Rusland, Canada, Zweden en natuurlijk Nederland. Ze maken wijnen in alle prijsklassen en kwaliteiten.

KLEIN CONSTANTIA

Klein Constantia is een historisch wijnhuis dat teruggaat tot 1685, toen Simon van der Stel hier zijn boerderij stichtte. Na een splitsing in 1817 ontstond Klein Constantia als zelfstandig domein. Het ligt op de hellingen van de Constantiaberg, met uitzicht op de vallei en False Bay. Dankzij de koele zeebries en de nabijheid van de oceaan rijpen de druiven langzaam, wat zorgt voor concentratie, frisheid en verfijning in de wijnen.