Hoe wordt whisky gemaakt?

whisky

Whisky drinken kan iedereen, maar hoe wordt whisky gemaakt? In het kort: Whisky is een vorm van gedistilleerd bier, met houtrijping. Klinkt simpel. De ingrediënten zijn ook simpel (Graan, water en gist). Maar het proces van whisky maken is toch iets minder simpel. Hieronder leggen we uit welke zes stappen er plaatsvinden voordat jij je favoriete fles whisky kunt drinken.


Stap 1: Whisky Mouten (malting)


De eerste fase van het productieproces bestaat uit het mouten van de gerst (rogge of mais). In deze fase gebeuren twee cruciale dingen:

  • De gerst ontkiemt nadat het 2-3 dagen is geweekt. Vervolgens wordt het gedroogd op de kiemvloer waar het zetmeel in gerst wordt omgezet in suiker. Resultaat: alcohol.
  • Het ontkiemen stopt wanneer de gerst in een droogoven (klin) wordt gelegd. Hier wordt het gerst mout (ontkiemd gerst).

In Schotland wordt als brandstof voor de droogovens altijd turf gebruikt. Daardoor ontstaat er een karakteristiek turfig (peated) aroma, waardoor whisky’s vaak een rokerige smaak hebben. Vandaar de naam peated malt.

Stap 2: Whisky Mashen (mashing)

In de tweede fase wordt het mout gemalen tot bloem (grist) in de beslagkuip (mash tun). Hier wordt warm water aan toegevoegd. Daardoor onttrekken de suikers zich uit de grist. Hierdoor ontstaat er een soort beslag: de wort. Dit proces wordt ook wel mashing genoemd. De vloeistof die zo ontstaat, sijpelt door de kleine gaatjes in de bodem van de kuip en wordt overgebracht in grote gistvaten, de washbacks.

Stap 3: Whisky Gisting (fermentation)



In de washbacks gebeuren twee dingen:

  • Er wordt gist aan de wort toegevoegd, waardoor het gisting proces plaats vindt. De gist zorgt ervoor dat de aanwezige suikers in de wort in alcohol en koolzuurgas veranderen.
  • Hierdoor gaat het mengsel schuimen. Wanneer het schuim verdwijnt begint de distillatie.

Het resultaat na twee tot drie dagen is een drank, wash genaamd, met ongeveer 5% alcohol. Dit is vergelijkbaar met bier of wijn. Ga je de wash brouwen dan krijg je trouwens bier. Maar wij hebben het over whisky. Dus gaan we verder naar de vierde fase: de destillatie.

Stap 4: Whisky Destillatie (distillation)


Destillatie in het kort: water en alcohol worden gescheiden. Whisky’s worden meestal twee en soms drie keer gedistilleerd. Dit gebeurd in een koperen stookketel (pot still) waar de wash wordt gekookt:

  • De wash wordt in de eerste pot still verwarmd. De vloeistof verdampt en stijgt tot het de nek van de pot still heeft bereikt, waar het condenseert. Dit eerste distillaat, low wine geheten, bevat iets meer dan 20% alcohol.
  • De low wine wordt naar de tweede still doorgegeven, dit wordt de spirit still genoemd. In de spirit still wordt de geproduceerde alcohol verdeeld in drieën. Alleen alcohol van het midden van de destillatie wordt gebruikt om whisky te maken. Dit heeft een alcoholpercentage van 65-70.

Ook hier geldt weer dat een verschillende vorm van de pot still een andere smaak en dus karakter aan de uiteindelijke whisky geeft. Stills met lange “nekken” geven fijnere en zachtere smaken. Korte en bredere still geven een vollere en rijkere smaak.

Stap 5: maturation (rijping)


De alcohol uit het midden van de destillatie wordt vervolgens opgeslagen in houten vaten. Gedurende de jaren dat de whisky in deze vaten rijpt, ontwikkelt hij zijn kleur, aroma's en complexiteit. De distilleerderij bepaalt de uiteindelijke duur van het rijpingsproces en kiest wat voor vaten er gebruikt worden. Bijvoorbeeld eiken houten of sherry vaten.

Hoewel de vaten goed worden afgesloten, verdampt er toch jaarlijks 2% alcohol, omdat de vaten poreus zijn. Kenners noemen dit verdampte deel angel’s share. En precies door die angel’s share worden oudere whisky's duur en zeldzaam: er blijft steeds minder whisky over naarmate de rijpingsperiode langer is.

Stap 6 botteling (bottelen)

Na jaren van rijping is de whisky dan eindelijk klaar om geproeft te worden! Dit gebeurt (meestal) niet direct uit het vat - behalve stiekem door de whisky master taster zelf - maar pas nadat de whisky is gebotteld. Het bottelen zorgt ervoor dat elk merk een eigen stijl fles heeft. Denk bijvoorbeeld aan de vierkante fles van Jack Daniels of de groen kleurige fles met lange hals van Jameson.

In tegenstelling tot wijn, rijpt whisky niet meer in de fles. Dus een 12 jaar oude whisky blijft 12 jaar oud is en is niet 24 jaar oud als jij hem 12 jaar na bottelen drinkt.

De weg van drie ingrediënten naar je glas whisky is lang. Voornamelijk het rijpen neemt jaren in beslag. Vele merken bestaan al honderden jaren en werken met uiterste zorg aan jouw whisky en dat proef je.

Zin gekregen in een glaasje?

Bekijk hier onze topcollectie whisky’s