Alles over: Cognac

Cognac ken je misschien vooral van oudere mannen die uit een mooi glas nippen. Maar wat weet je er zelf eigenlijk van? Cognac is een wijndistillaat uit, je raad het al, de Franse stad Cognac. Om cognac te heten moet de drank aan een groot aantal regeltjes voldoen. Die regels zorgen er dan wel weer voor dat cognac een bijzondere en complexe drank is.

The last great malts whisky

Oorsprong van cognac

Cognac ontstond in de 16e eeuw in de Franse streek Cognac. Nederlandse schepen lagen in die tijd veel in Franse havens om wijn en andere producten in te slaan. De wijn moest natuurlijk wel goed blijven gedurende de lange overtocht dus werd ie door de Nederlanders gedistilleerd. De gebrande wijn heette als snel brandewijn of kort: brandy. Na een verbeterd destillatieproces door de Fransen, ontstond een nieuwe brandewijn: cognac. Vernoemd naar de streek waar ie vandaan kwam.

Wat is cognac eigenlijk?

Cognac is een brandewijn, ook wel bekend als brandy, gemaakt van witte wijn. Die wijn moet voor minstens 90% uit ugni blanc, colombard en folle blanche-druiven bestaan. Voor de overige 10% zijn andere witte druivenrassen toegestaan. Hoe kalkrijker de grond waarop de druiven groeien, hoe verfijnder de smaak van de cognac. 

Grappig genoeg is de wijn die als basis gebruikt wordt voor cognac eigenlijk niet drinkbaar. Het distillatieproces haalt gelukkig de goede smaken naar voren in dit zure drankje.

Productieproces

Cognac wordt gemaakt door witte wijn dubbel te destilleren. Door de wijn te verwarmen scheid je de alcoholdamp en water. Als de damp afkoelt wordt het een vloeibare drank met een alcoholconcentratie van 80%. Door het hoge alcoholpercentage, die de smaakpapillen verlamt en de eetlust dempt, werd cognac al vroeg gedronken als digestief (na de maaltijd). Als je dit voor de maaltijd drinkt, dan proef je de fijne smaken van het eten niet meer. Leuk feitje: om 1 liter cognac te maken heb je wel 9 liter wijn nodig! Veel werk, maar dan hou je wel een heerlijke digestief over.

Na het distilleren rijpt cognac minimaal 2 jaar lang op eikenhouten vaten waardoor de zuurstof op het distillaat in kan werken en de ronde smaak van de cognac ontstaat. Datzelfde eikenhout zorgt ook voor de karakteristieke vanillesmaak en tannines in de drank. Cognac rijpt maximaal 25 jaar op vat. Daarna wordt het overgeschonken in grote flessen. Dit rijpingsproces is wat cognac onderscheidt van armagnac (moet minimaal 1 jaar rijpen) en eau de vie (rijpt niet).

Wijnvaten sfeer

Happy marriage voor de juiste smaak

Na de rijping worden cognacs van verschillende herkomsten en jaren geblend in enorme vaten. Om te zorgen dat ze zich ‘innig’ vermengen, blijven ze enkele maanden op vat liggen. Dit is de zogenaamde marriage, het huwelijk. Als laatste wordt de cognac op drinksterkte gebracht door gedemineraliseerd water toe te voegen.

Leeftijdsaanduiding van cognac

De code op het etiket van cognac geeft de leeftijd aan. Bij een blend is de leeftijd op het etiket de leeftijd van het jongste bestanddeel, dat volgens de regels minstens 2 jaar oud moet zijn.

  1. V.S. = Very Special: het jongste bestanddeel is minstens 2 jaar oud
  2. V.S.O.P. = Very Superior Old Pale: het jongste bestanddeel is minstens 4 jaar oud
  3. X.O. = Napoléon of Extra Old: het jongste bestanddeel is minstens 6 jaar oud

Voorbeeld: Een fles V.S.O.P. bevat dus in ieder geval cognac van 4 jaar oud, maar kan daarnaast ook cognac van bijvoorbeeld 6 jaar oud bevatten.

Cognac vs. Armagnac: 3 verschillen

Cognac en Armagnac lijken sterk op elkaar. Toch zijn er wat verschillen:

  1. Cognac wordt gemaakt in Cognac en armagnac in de streek Armagnac
  2. ognac wordt 2 keer gedistilleerd op een lager temperatuur. Armagnac wordt maar 1 keer gedistilleerd.
  3. Cognac moet minimaal 2,5 jaar rijpen en armagnac maar minimaal 1 jaar

Naast armagnac is cognac te vergelijken met dranken zoals calvados, grappa en brandy.:

  • Calvados lijkt op cognac en wordt verkregen door het destilleren van appelcider. Calvados komt uit de gelijknamige streek in Normandië. Het bevat 40 to 45% alcohol en wordt gekleurd met karamel.
  • Brandy is een verzamelnaam voor verschillende soorten brandewijnen die niet gedestilleerd zijn in Cognac of Armagnac. Brandy’s bevatten tussen 35% en 60% alcohol.
  • Grappa is een Italiaanse variant van cognac. Het wordt gemaakt van de overgebleven druivenvellen en pitten na de wijnbereiding. Grappa bevat tussen de 37,5% en 60% alcohol.

500 Cognachuizen

Door de populariteit van cognac vestigden veel Britse handelaren en heren zich in het stadje om hier een graantje van mee te pikken Vandaar dat sommige beroemde cognachuizen nog steeds Britse namen dragen. Het Engelse Martell en Hardy bijvoorbeeld werden begin 18e eeuw gevestigd en het Ierse Hennessy in 1765. In totaal zijn er ongeveer 500 huizen die cognac onder hun naam verkopen. De meeste zijn klein, want ongeveer 10 grote huizen hebben bijna 70% van de totale cognacproductie in handen. Een aardige monopoliepositie dus.

Lees meer!

Zo; voel je je al een echte cognac kenner? Wij wel in! Wil je ook weten hoe je cognac proeft? Bekijk hier de stap voor stap uitleg voor het proeven van cognac. Geïnteresseerd in andere sterke dranken? Lees hier meer over de bekendste sterke dranken.