Port: de zoete wijn uit Portugal

Uit het warme en zonnige zuidwesten van Europa komt een bijzondere wijn die nergens anders ter wereld wordt gemaakt: de Portugese port. Port is een heerlijke, zoete versterkte wijn die in verschillende stijlen en kleuren wordt geproduceerd. Lees hier alles over portwijn!

Wat is port?

Port, ook wel portwijn of porto genoemd is een zoete en versterkte wijn uit Portugal met een alcoholpercentage van 18-20%. Door de zoete smaak wordt port voornamelijk als aperitief, digestief of dessertwijn gedronken. Er zijn kort gezegd zes soorten port te onderscheiden, namelijk ruby, tawny, rosé, witte, vintage en colheita port.

De geschiedenis van port

Toeval

In de 17e eeuw konden Engelsen door een oorlog geen Franse wijn meer importeren en schakelden ze over op wijn uit Portugal. Deze wijn werd daar al verbouwd ver voor het jaar nul. Maar tijdens de lange zeereis bedierf de wijn. Ze voegden wijnalcohol werd toe om de wijn drinkbaar te houden. Zo stopte de vergisting en ontstond per toeval een zoete, versterkte wijn: port.

Britse traditie

Port viel zo in de smaak dat Britse handelaren zich in de Dourostreek vestigden. Daarom dragen veel porthuizen nog steeds Engelse namen zoals Graham’s en Sandeman. Port staat zelfs bekend als “The Englishman’s drink”.

Oporto Wine Company

Door de grote vraag daalde soms de kwaliteit van port. Om dit tegen te gaan richtte Portugal in 1756 de Oporto Wine Company op. Sindsdien wordt de productie streng gecontroleerd en kreeg de Douro een beschermde herkomststatus.

Waar komt port vandaan?

Port mag in de EU alleen zo genoemd worden wanneer het daadwerkelijk afkomstig is uit Portugal. De herkomst van deze wijn ligt in de Douro, de oudste wijnstreek van Portugal. Het succes van Douro als wijngebied komt door zijn specifieke grondsoorten (leisteen en graniet). Deze houden namelijk goed warmte vast. Dit zorgt ervoor dat de druiven in het gebied heel goed rijp kunnen worden, wat zorgt voor volle smaken in de port.

De beste inheemse druiven

Druivenrassen spelen een belangrijke rol in de unieke smaak van portwijn. Sinds 1940 is namelijk vastgesteld dat port enkel gemaakt mag worden van (een combinatie van) inheemse Portugese druivenrassen. En dat zijn er nogal wat: Er worden officieel meer dan 52 druivenrassen gebruikt voor het maken van port. Bekende soorten zijn onder andere: de touriga franca, touriga nacional, tinta roriz (tempranillo) en de tinta barroca.

Hoe wordt port gemaakt?

Oorspronkelijk werden druiven gefermenteerd in grote, lage bakken. Mensen stampten dan op de druiven om ze te kneuzen zonder de pitten te beschadigen. Tegenwoordig wordt dit gedaan door machines die een soort rubberen voetjes hebben. Zo kan er veel meer port gemaakt worden zonder dat alle druivenstampers aanwezig moeten zijn.

Gisting stoppen met wijnalcohol

Nadat de druiven enige tijd hebben vergist, wordt er wijnalcohol toegevoegd. Dit zorgt ervoor dat de gisting van de jonge portwijn al stopt voordat alle suiker is omgezet in alcohol. Daardoor blijft er een hoger suikergehalte over, dit zorgt voor de karakteristieke zoete smaak. 

Lees alles over het productieproces van port >

Witte port

Witte port wordt gemaakt van uitsluitend witte druiven en rijpt minimaal drie jaar op houten vaten. Daardoor ontstaat een frisse, elegante port. Hij kan zowel droog als zoet zijn. Deze port wordt vaak gekoeld gedronken, puur of in een frisse cocktail, zoals een Portonic.

• Kleur: licht als witte wijn
• Smaakt naar: abrikoos, citrus, geroosterde noten
• Serveertemperatuur: 6-10°C (koud)

Vintage port

Vintage port staat voor kwaliteit: een vintage port wordt alleen in zeer goede oogstjaren gemaakt van de beste druiven. De port kan zich tientallen jaren ontwikkelen op de fles. Er zijn vintage ports van 10, 20, 30 en 40 jaar oud.

• Kleur: donker, paars
• Smaakt naar: bramen, kaneel, chocolade
• Serveertemperatuur: 16°C (net onder kamertemperatuur)

Colheita port

Colheita port is van één enkel oogstjaar, die jarenlang rijpt op houten vaten. In tegenstelling tot vintage port ontwikkelt hij zich vooral op vat. Pas wanneer de port volledig op smaak is, wordt hij gebotteld en is hij direct drinkbaar.

• Kleur: amber tot mahonie
• Smaakt naar: noten, karamel, gedroogd fruit en een vleugje specerijen
• Serveertemperatuur: 14–16 °C (licht gekoeld)

Hoe drink je port?

De ideale serveertemperatuur van port ligt tussen de 10 en 12 °C voor witte en rosé port, en rond de 16 °C voor rode port.
Gebruik bij voorkeur een klein wijnglas of speciaal portglas met een iets toelopende rand. Dit helpt om de geuren te concentreren. Port wordt meestal puur gedronken, als aperitief of digestief, maar leent zich ook goed voor eenvoudige cocktails.

Hoe bewaar je port?

Port bewaar je het beste op een koele, donkere plek met een constante temperatuur. Flessen met een kurk leg je liggend, zodat de kurk niet uitdroogt. Tawny- en colheita port blijven na openen nog weken tot maanden goed, terwijl ruby of een vintage port na openen binnen enkele dagen gedronken moet worden.

Waar drink je port bij?

Port wordt voornamelijk als aperitief, digestief of dessertwijn gedronken.
Maar bij bepaalde gerechten is port een graag geziene gast! In het kort kun je dit goed combineren:

• Ruby / LBV: chocolade, blauwaderkaas, rood fruit
• Tawny (10–20 jaar): noten, karamel, oude kazen
• Witte port: aperitief, lichte hapjes, zoute snacks

Meer port & spijs

Meer tips voor gerechten die goed bij port passen vind je hieronder: